Close contact us

Hafa samband

Nafn
Kennitala
Netfang
Skilaboð

L-10/2015 - Endurgreiðsla námslána - synjun um endurútreikning tekjutengdrar afborgunar

Úrskurður

Ár 2014, miðvikudaginn 14. október, kvað málskotsnefnd Lánasjóðs íslenskra námsmanna upp svohljóðandi úrskurð í málinu L-10/2015

Kæruefni

Með kæru sem barst málskotsnefnd 15. apríl 2015 kærði kærandi ákvörðun stjórnar Lánasjóðs íslenskra námsmanna (LÍN) frá 14. janúar 2015 þar sem hafnað var beiðni kæranda um endurútreikning tekjutengdra afborgana 2012 og 2013. Stjórn LÍN var tilkynnt um kæruna með bréfi dagsettu 16. apríl 2014 og jafnframt gefinn kostur á að tjá sig um hana. Kæranda var sent afrit bréfsins sama dag. Athugasemdir stjórnar LÍN voru settar fram í bréfi dagsettu 12. maí 2015 og var afrit þess sent kæranda og honum jafnframt gefinn kostur á að koma að frekari sjónarmiðum sínum. Engar athugasemdir bárust frá kæranda.

Málsatvik og ágreiningsefni

Kærandi skilaði ekki skattframtölum til Ríkisskattstjóra (RSK) á árunum 2011 og 2012 og því voru áætlaðar á hann tekjur sem námu 9.200.000 krónur á tekjuárinu 2011 og 10.695.000 krónur á tekjuárinu 2012. Tekjutengdar afborganir kæranda af námslánum hans hjá LÍN árin 2012 og 2013 voru ákvarðaðar á grundvelli framangreindra áætlana RSK. Kærandi hafði samband við LÍN 4. október 2012 og óskaði eftir endurútreikningi tekjutengdrar afborgunar 2012 sem byggði á tekjum 2011. Beiðni hans um endurútreikning var skráð í málaskrá sjóðsins. Kærandi hafði aftur samband við LÍN 21. október 2014 og kvaðst vera að vinna í skattamálum sinum. Þann 23. október 2014 sendi kærandi LÍN skattframtöl vegna áranna 2011, 2012 og 2013 og óskaði eftir endurútreikningi tekjutengdra afborgana fyrir greiðsluárin 2012, 2013 og 2014. Gjalddagi 1. september 2014 var í kjölfarið endurútreiknaður af hálfu LÍN en kæranda var synjað um endurútreikning fyrir greiðsluárin 2012 og 2013 með vísan til þess að of langt væri um liðið frá umræddum gjalddögum. Samkvæmt skattframtölum kæranda voru tekjur hans 1.172.000 krónur á árinu 2011, 1.440.000 krónur á árinu 2012 og 1.535.992 krónur á árinu 2013. Samkvæmt því hefðu ekki átt að myndast tekjutengdir gjalddagar fyrir kæranda á umræddum greiðsluárum ef tekjuupplýsingum hefði verið skilað á réttum tíma. Kærandi sendi erindi til stjórnar LÍN þann 17. nóvember 2014 og óskaði eftir því að ákvörðuninni um synjun á endurútreikningi yrði breytt, var því hafnaði af stjórn LÍN með hinni kærðu ákvörðun.

Sjónarmið kæranda

Kærandi krefst þess að ákvörðun LÍN um synjun endurútreiknings á tekjutengdum afborgunum hans árin 2012 og 2013 verði felld úr gildi og að LÍN endurgreiði honum ofgreiddar afborganir. Kærandi bendir á að tekjutengdar afborganir hans umrædd ár hafi byggt á áætlunum skattyfirvalda sem hafi verið rangar eins og endanleg álagning beri með sér. Áætlun LÍN hafi því eðli máls samkvæmt líka verið röng enda byggði hún á áætlun RSK. Kærandi vísar til þess að hann hafi haft samband við LÍN strax þegar fyrri áætlun hafi legið fyrir og mótmælt henni. Hafi hann fengið þau svör að ekkert væri hægt að gera fyrr en skattframtöl lægju fyrir. Sá frestur, 60 dagar eða tveir mánuðir, sem LÍN gefi fyrir umsóknum um leiðréttingu, eigi því ekki við, enda hafi legið fyrir að honum væri ómögulegt að leggja fram tilskilin gögn innan þess tíma, þar sem álagning skattyfirvalda lá ekki fyrir og verið væri að vinna í málinu gagnvart RSK. Kærandi bendir á að þegar hann hafi haft samband við LÍN í byrjun október 2012 þá hafi starfsmaður sjóðsins upplýst hann um að ekki væri unnt að breyta kröfunni fyrr en fyrir lægi skattframtal hans fyrir viðkomandi ár hjá RSK og að ekki væri nein leið að semja um geiðslu afborgunarinnar. Kæranda hafi því neyðst til að greiða kröfu sjóðsins þótt hann vissi að um ofgreiðslu væri að ræða og bíða eftir úrskurði skattstjóra um endurálagningu. Hið sama hafi gilt um tekjutengdu afborgunina árið 2013. Þá bendir kærandi á að það sé óumdeilt að hann hafi greitt LÍN mun meira en honum hafi borið samkvæmt raunverulegum tekjum hans þessi ár. Skattamál hans síðustu ár, eða 2010-2014, hafi af ýmsum óviðráðanlegum ástæðum verið í ólestri. RSK hafi áætlað á hann langt umfram það sem honum bar að greiða í skatta og laun hans hafi verið stórlega ofmetin. Tekjutengdar afborganir hans af námslánum hafi byggst á þessum áætlunum og því verið mun hærri en þær hefðu átt að vera. Nú séu skattamál hans komin á hreint og fyrir liggi hjá RSK endanleg framtöl þessara ára og endanleg álagning. Með vísan til framangreinds telur kærandi að LÍN eigi að leiðrétta endurútreikning þeirra afborgana sem um ræði og endurgreiða honum það sem hann hafi ofgreitt til LÍN.

Sjónarmið stjórnar LÍN

LÍN byggir á því að í grein 7.1. í úthlutunarreglum sjóðsins segi að fylgiskjöl vegna umsókna skuli berast sjóðnum eigi síðar en tveimur mánuðum eftir að umsóknarfrestur rennur út. Samkvæmt því hafi frestur til þess að skila gögnum vegna umsóknar kæranda um endurútreikning runnið út þann 30. desember 2012 vegna afborgunar með gjalddaga 01.09.2012. LÍN byggir á því að kærandi eigi ekki rétt á endurútreikningi afborgunar á gjalddaga 1. september2013 þar sem hann hafi ekki sótt um endurútreikning þess gjalddaga fyrir 60 daga frestinn sem tilgreindur sé í 11. gr. laga nr. 21/1992. Aftur á móti hafði kærandi sótt um endurútreikning vegna gjalddaga 1. september 2012 innan umsóknarfrests með símtali þann 23. október 2012. Þrátt fyrir það sem fram komi í grein 7.1 í úthlutunarreglum LÍN hafi stjórn LÍN metið það svo að ef lántaka sé með öllu ómögulegt að skila tekjuupplýsingum innan tveggja mánaða frá lokum umsóknarfrests, t.d. ef álagning sé í kæruferli, verði endurútreikningur heimilaður svo fremi sem upplýsingar séu sendar svo fljótt sem unnt sé. Því hafi LÍN ákveðið í þessu máli að aflað upplýsinga um hvaða óviðráðanlegu ástæður hafi legið að baki því að kærandi taldi ekki fram til skatts á umræddum árum. Kærandi hafi svaraði fyrirspurn LÍN þann 18. desember 2014 þar sem hann hafi farið yfir ástæður þess að hann hafi ekki talið fram. Málið var síðan tekið fyrir á fundi stjórnar LÍN þann 14. janúar 2015. Hafi það verið mat stjórnar að þær ástæður sem kærandi tilgreindi, fyrir því að hafa ekki talið fram til skatts á tekjuárinu 2011, væru ekki þess eðlis að kæranda hafi verið með öllu ómögulegt að telja fram innan frestsins. Hafi því erindi kæranda verið synjað með hinni kærðu ákvörðun.

Niðurstaða

Í 8. gr. laga nr. 21/1992 um LÍN segir að árleg endurgreiðsla ákvarðist í tvennu lagi, annars vegar sé um að ræða fasta greiðslu óháða tekjum lánþega en hins vegar viðbótargreiðslu sem sé háð tekjum fyrra árs. Tekjutengda afborgunin er í öllum tilvikum með gjalddaga 1. september, sbr. 10. gr. reglugerðar nr. 478/2011 um LÍN og grein 7.4 í úthlutunarreglum sjóðsins. Í 3. mgr. 8. gr. fyrrgreindra laga segir að viðbótargreiðslan miðist við ákveðinn hundraðshluta af tekjustofni ársins á undan endurgreiðsluári, sbr. 10. gr. Hundraðshluti þessi er 3,75% við afborganir af skuldabréfinu. Frá viðbótargreiðslunni dregst svo fastagreiðslan. Í 3. mgr. ákvæðisins segir að sé lánþega áætlaður skattstofn skuli miða við hann. Í 1. mgr. 11. gr. laganna segir síðan: Lánþegi á rétt á endurútreikningi árlegrar viðbótargreiðslu sé hún byggð á áætluðum tekjum. Hann skal þá sækja um endurútreikninginn eigi síðar en 60 dögum eftir gjalddaga afborgunar og leggja fyrir stjórn sjóðsins bestu fáanlegar upplýsingar um tekjurnar. Í úthlutunarreglum LÍN fyrir skólaárið 2014-2015 er í kafla VII fjallað um lánskjör. Segir þar m.a. í grein 7.1 sem fjallar um endurgreiðslu námslána: Endurgreiðslur námslána taka mið af ákvæðum hvers skuldabréfs og þeim lögum sem í gildi voru þegar lánin voru tekin. Að öðru leyti gilda samþykktar úthlutunarreglur hverju sinni. Fylgiskjöl vegna umsókna eiga að berast sjóðnum eigi síðar en tveimur mánuðum eftir að umsóknarfrestur rennur út. Í 3. mgr. greinar 7.4 er síðan fjallað um umsókn um endurútreikning með eftirfarandi hætti: Lánþegi á rétt á endurútreikningi árlegrar viðbótargreiðslu sé hún byggð á áætluðum tekjum. Hann skal þá sækja um endurútreikninginn eigi síðar en 60 dögum eftir gjalddaga afborgunar. Endurútreikningur fer síðan fram þegar sjóðnum hafa borist bestu fáanlegar upplýsingar um tekjur greiðanda. Þegar staðfestar upplýsingar um tekjurnar liggja fyrir skulu þær sendar sjóðnum og endurútreikningur skoðaður til samræmis. Hafi tekjustofn verið of hátt áætlaður skal lánþega endurgreidd ofgreidd fjárhæð með almennum vöxtum óverðtryggðra bankalána. Skattyfirvöld áætluðu tekjur kæranda þar sem hann skilaði ekki inn skattframtölum vegna áranna 2011, 2012 og 2013. Upplýsingar um raunverulegar tekjur hans lágu því ekki fyrir hjá LÍN þegar tekjutengdar afborganir voru reiknaðar vegna framangreindra ára. Í samræmi við lagafyrirmæli byggði LÍN því útreikning sinn á tekjutengdum afborgunum kæranda fyrir umrædd ár á upplýsingum frá RSK um áætlaðar tekjur kæranda. Í málinu liggur fyrir að kærandi óskaði eftir endurútreikningi tekjutengdrar afborgunar með gjalddaga 1. september 2012 þann 4. október s.á. Hann sótti ekki um endurútreikning tekjutengdrar afborgunar 2013. Þann 23. október 2014 sendi kærandi síðan LÍN staðfest skattframtöl vegna áranna 2011, 2012 og 2013 og óskaði endurútreiknings á tekjutengdum afborgunum fyrir greiðsluárin 2012, 2013 og 2014 á grundvelli þeirra. LÍN samþykkti beiðni kæranda um endurútreikning vegna tekjutengdrar afborgunar með gjalddaga 1. september 2014 en synjaði um endurútreikning á tekjutengdum afborgunum með gjalddaga 1. september 2012 og 2013. Málskotsnefnd bendir á að samkvæmt orðalagi 1. mgr. 11. gr. laga nr. 21/1992 skal sækja um endurútreikning eigi síðar en 60 dögum eftir gjalddaga afborgunar og leggja svo fyrir sjóðinn "bestu fáanlegar upplýsingar" um tekjur. Í lögunum er ekki gefinn neinn frestur til að koma þessum upplýsingum að en í úthlutunarreglum LÍN, grein 7.1, er gefinn tveggja mánaða frestur eftir að umsóknarfrestur rennur út til að koma að fylgiskjölum. Málskotsnefnd telur bæði lög nr. 21/1992 og úthlutunarreglur sjóðsins vera skýr að því leyti að það er á ábyrgð og frumkvæði greiðenda að óska endurútreiknings tekjutengdrar afborgunar. Fyrrgreindur frestur 11. gr. laga nr. 21/1992 er lögbundinn og eru ekki heimilaðar undanþágur frá honum. Ágreiningslaust er að kærandi sótti ekki um endurútreikning á tekjutengdri afborgun með gjalddaga 1. september 2013 innan 60 daga frestsins sem áskilin er í 1. mgr. 11. gr. laga nr. 21/1992. Verður því að fallast á það með LÍN að kærandi eigi ekki rétt á endurútreikningi á afborguninni. Í málinu liggur fyrir að kærandi sótti um endurútreikning á tekjutengdri afborgun með gjalddaga 1. september 2012 innan hins lögbundna 60 daga frests. Hann skilaði ekki inn neinum upplýsingum eða fylgiskjölum með umsókninni fyrr en 23. október 2014 að hann skilaði inn staðfestri skattskýrslu vegna ársins 2012. Það sem kemur hér til skoðunar er hvort LÍN sé heimilt með vísan til greinar 7.1 í úthlutunarreglum sjóðsins að synja beiðni kæranda um endurútreikning tekjutengdrar afborgunar fyrir árið 2011 þar sem hann skilaði ekki upplýsingum eða fylgiskjölum með umsókn sinni um endurútreikning innan tveggja mánaða frá því að 60 daga fresturinn rann út. Málskotsnefnd vísar til orðalags 1. mgr. 11. gr. laga um LÍN um að sækja skuli um endurútreikning eigi síðar en 60 dögum eftir gjalddaga afborgunar og leggja svo fyrir sjóðinn bestu fáanlegar upplýsingar um tekjur. Í lögunum er ekki gefinn neinn frestur til að koma þessum upplýsingum að en í úthlutunarreglum LÍN, grein 7.1, er gefinn tveggja mánaða frestur eftir að umsóknarfrestur rennur út til að koma að fylgiskjölum. Var umræddur frestur settur í úthlutunarreglur LÍN fyrir skólaárið 2012-2013 en í fyrri framkvæmd LÍN var frestur tilgreindur eftir atvikum hverju sinni en þó alltaf þannig að gerð var krafa um að fylgigögnum eða upplýsingum væri komið til sjóðsins í eðlilegu framhaldi af því að umsókn um endurútreikning hafði verið sett fram. Í grein 7.1 í úthlutunarreglunum hefur LÍN sett sér viðmið sem lánþegar geta kynnt sér fyrirfram og gefur sjóðnum tækifæri á að gæta samræmis og jafnræðis í meðferð mála sinna gagnvart lánþegum. Óumdeilt er að kæranda var ljóst frá því í september 2012 að útreikningur afborgunarinnar byggði á áætlun RSK. Hann sendi inn umsókn um endurútreikning í október 2012 og hafði frest fram að áramótum það ár, sbr. 3. mgr. greinar 7.4, sbr. 2. mgr. greinar 7.1 í úthlutunarreglum LÍN, til að koma að fullnægjandi fylgiskjölum með staðfestum upplýsingum um tekjur sínar á árinu 2011 þannig að endurútreikna mætti afborgunina. Hann hafði ekki samband aftur við LÍN fyrr en 23. október 2014 að hann skilaði inn staðfestum skattskýrslum vegna áranna 2011, 2012 og 2013. Voru þá liðin tvö ár frá því að hann óskaði eftir endurútreikningi á afborguninni. Málskotsnefnd telur það vera á ábyrgð kæranda að skila inn fullnægjandi gögnum til stuðnings beiðni sinni um endurútreikning og að það hefði hann þurft að gera innan þess frests sem tilgreindur er í úthlutunarreglum LÍN nema að honum hafi verið það ómögulegt. Enda verður það að teljast eðlilegt framhald eftir að hafa óskað eftir endurútreikningi innan lögmælts frests. Þá er það mat málskotsnefndar að miðað við orðalag 1. mgr. 11. gr. laga nr. 21/1992 um bestu fáanlegar upplýsingar um tekjur, núgildandi staðgreiðslukerfi og svo hraða í stjórnsýslu skattamála hér á landi, þá eru fyrrgreindir frestir ekki óyfirstíganlegir né ósanngjarnir fyrir lántakendur LÍN. Vísar málskotsnefndin til þess að nefndin hefur í fjölmörgum úrskurðum sínum lagt áherslu á mikilvægi þess að festa ríki um þá fresti sem námsmönnum eru settir og að almennt beri að vísa frá erindum sem berast að liðnum fresti nema í undantekningartilvikum, s.s. þegar tekst að sanna að um sé að ræða óviðráðanleg atvik eða mistök hjá LÍN. Málskotsnefndin telur hvorugt eigi við í þessu máli. Málskotsnefnd telur með vísan til framangreinds og svo til þeirra almennu fresta sem gefnir eru í stjórnsýslulögum nr. 37/1993 framlagningu gagna vegna beiðni kæranda um endurútreikning vegna afborgurnar 2012 vera of seint fram komna. Með vísan til framanritaðs er fallist á það með stjórn LÍN að afgreiðsla sjóðsins á erindi kæranda hafi verið í samræmi við lög og reglur sem um sjóðinn gilda. Er hin kærða ákvörðun stjórnar LÍN í máli kæranda því staðfest.

Úrskurðarorð

Hinn kærða ákvörðun frá 14. janúar 2015 í máli kæranda er staðfest. 

Til baka